Zapraszam do oglądania, i zachęcam do komentowania .

Zbudowane jest na szczytach wzgorz tak stromych, ze skonfrontowane, nasze Tatry szybko stracilyby swoja dumna wynioslosc, a Gorale, ktorzy zbudowali Zakopane u ich stop, zawstydzeni uznaliby sie za Ceprow. Bo dopiero Mizo to prawdziwi ludzie gor, doliny zostawiajac dla malarycznych komarow i dzikich zwierzat, sami od wiekow konstruowali swoje osady tak wysoko, jak to tylko mozliwe.

Wiec kiedy przyszlo im zbudowac nowoczesne miasto, zrobili w jedyny sposob jaki znali. W efekcie skrzyzowania w Aizawl sa niemal pionowe, jazda ulicami miasta przypomina przejazdzke kolejka gorska, a do mieszkan wchodzi sie na ostatnim pietrze, i schodzi w dol niczym do piwnic, jednak nawet na samym dole sa okna.

Mizoram to nie Indie. Oczywiscie, w geograficznym sensie to jeden ze stanow tego kraju, ale kulturowo i etnicznie nie ma on zbyt wiele wspolnego z Rajasthanem czy Assamem. Mieszkancy przypominaja z wygladu swoich sasiadow z Birmy czy Tybetu, i niemal w 100% wyznaja chrzescijanstwo. Nie ogladaja filmow bollywoodzkich, nie sluchaja hinduskiej muzyki, jadaja ze smakiem wolowine, wieprzowine, a mlodziez w ubiorze i fryzurze nasladuje raczej styl podpatrzony w koreanskiej telewizji. No i najwazniejsze, nikogo tu nie obchodzi krykiet. Liczy sie tylko football.

Trafilem tu 23 grudnia, prosto w wir swiatecznych przygotowan. Ulicami przewalaly sie tlumy ludzi, robiacych ostatnie zakupy. Z glosnikow saczyla sie „christmasowa” muzyka, stragany udekorowano gwiazdkami i kiczowatymi podobiznami sw. Mikolaja.  Na jednym z placykow nawet sprzedawali choinki, a przynajmniej jakies drzewka do nich podobne. Dyskretnie urwalem sobie galazke do udekorowania mojej klitki w hotelu „Imperial”.

Mimo dumnie brzmiacej nazwy, hotel byl obskurny jak rzadko.  Moj pokoj z trudem miescil lozko, kreslo, malutki stolik i moj plecak. Na stole lezala Biblia,  zas sciany dekorowaly nasmarowane dlugopisem wulgarne obrazki.

W Mizoramie oficjanie  obowiazuje prohibicja, nie ma wiec barow. Wszystkie kafejki internetowe okupowane byly przez dzieciaki, mordujace sie wzajemnie w ktorejs z  kolejnych mutacji „Quake’a”, w poszukiwaniu jakiejkolwiek rozrywki zatem udalem sie do jedynego w miescie centrum handlowego, jednak dzikie tlumy w srodku szybko wyploszyl mnie na zewnatrz. Tu natychmiast namierzyla mnie grupka licealistow.

„Mister, mozemy sobie zrobic z toba zdjecie?” – spytali.

Po sesji zdjeciowej – musialem pozowac zarowno do zdjec grupowych, jak i do calej serii indywidualnych – jeden z chlopakow spytal mnie:

„A wlasciwie to co tu robisz?”

„Jestem turysta” – odparlem.

„Terrorysta?” – oczy chlopaka zrobily sie okragle niczym spodki filizanek, i wyraznie pobladl, szybko jednak wyjasnilem im roznice.

W drodze powrotnej zaczepil mnie jakis facet, tym razem z pytaniem o to, skad jestem.

„Z Polski” – odpowiedzialem grzecnie.

„Polska? Polska.. A, juz wiem! To w Ameryce Poludniowej!” – wykrzyknal triumfalnie.

„Nie, nie, zupelnie nie. W Eu..” – zaczalem wyjasniac, ale nie dal mi dokonczyc.

„No tak, masz oczywiscie racje. Pomylilem sie, ale teraz juz wiem gdzie. Bardzo blisko Australii” – oswiadczyl tonem nie znoszacym sprzeciwu, wiec tylko przytaknalem:

„Tak, tak.. rzut beretem doslownie”.

Na Wigilie udalem sie do Ronalda, znajomego Shiry i Avidana (o nich przy innej okazji).

Bylem bardzo ciekaw, jak wyglada wieczerza wigilijna w Mizoram. Jakie sa tradycje, jakie sie je potrawy…

Ku mojemu glebokiemu rozczarowaniu, okazalo sie, ze zadne. Wiekszosc Mizo to protestanci, i wigilii jakos specjalnie nie obchodza , a ze tu sie zwykle je wieczorny posilek miedzy 16 a 18, kiedy przybylem, wszyscy byli juz po obiedzie.

Za to zalapalem sie na nabozenstwo. Z poczatku zapowiadalo sie nawet niezle, grali na bebnach i spiewali, i bylo calkiem klimatycznie, ale przestali po 3 minutach. Na mownice wyszedl pastor, i rozpoczal kazanie w jezyku mizo. I mowil przez bita godzine. Nawet miejscowi momentami wymiekali. Coz, jesli komus msze w Polsce wydaja sie nudne, zapraszam do Mizoramu.

 Poznym wieczorem Salvation Army organizowala koncert swiateczny, na ktory postanowilem wybrac sie z Ronaldem i jego przyjaciolmi.

Przed ogromnym kosciolem zmontowano scene, przed ktora klebil sie tlum, w wiekszosci mlodych i mniej czy bardziej wstawionych, ludzi. Wiekszosc wygladala jak z teledyskow „Tokyo hotel” – kosmyki czarnych wlosow opadaly im na oczy, a ubrania nie pozwalaly jednoznacznie okreslic plci wlasciciela. Nad glowami widzow fruwaly baloniki z kondomow.

Na scenie jakas kobieta wykrzykiwala cos entuzjastycznie do mikrofonu.

‘”Co ona mowi? ” – spytalem Ronalda.

„Zebysmy przygotowali sie na przyjscie Chrystusa”.

W koncu rozpoczal sie koncert. Na scene wyszla mloda dziewczyna i zaczela spiewac. Mimo iz za jej plecami stala perkusja, muzyka leciala z tasmy. Spiew byl chyba na zywo, ale glowy bym nie dal. Tak czy siak, publicznosc dobrze sie bawila.

Potem nastapila przerwa na kolejne kazanie – Mizo najwyrazniej uwielbiaja publiczne przemowy. Potem znow byla piosenka, i znow kazanie… az w koncu wybila polnoc.

Zwierzeta nie przemowily ludzkim glosem, koncert sie skonczyl, a ja udalem sie na spoczynek, oficjalnie konczac obchodzy Wigilii 2008.

Wszystkim czytelnikom zycze zdrowia i powodzenia w Nowym Roku 2009, i spelnienia marzen.

Bikaner, przygotowywanie jedzenia

Bikaner, nikt sie nie przejmuje zamknietym szlabanem

Deshnok kolo Bikaneru, swiatynia szczurow

Bikaner

Jaisalmer

Jodphur, jazda riksza

Jodphur, „koza z uszami”

Jodphur, pozny wieczor

Jodphur, zwany jest niebieskim miastem

Jodphur, u fryzjera

Jodphur, pan i wladca czasu

Jodphur, fotograficy w akcji

Jodphur, palac Maharajy

Jodphur, wieczorna puja w braminskim domu

Więc tak, jakieś dwa tygodnie temu wróciłem z wyprawy do Indonezji, która niespodziewanie zmieniła się w wycieczkę po Tajlandii, Malezji i Indonezji .

Bloga niestety nie udało mi się poprowadzić w trakcie wyjazdu – jednak bez laptopa ciężko to idzie, z kolei z laptopem już raczej nie chcę jeździć – niby da się, ale jakoś bez niego jest wygodniej. No i łatwiej się zmobilizować do wyjścia na zewnątrz .

Pora na krótkie podsumowanie wyjazdu. Udało mi się parę nowych rzeczy zrobić, nauczyłem się nurkować, jeździć na motorze, języka indonezyjskiego. Odbyłem wyprawę do prawdziwej dżungli (na Papui), takiej jak opisują w książkach . No i parę innych rzeczy.

Ogólnie Indonezja to fantastyczny, a wciąż nieco niedoceniony przez turystów, kraj. Odwiedziłem 4 wyspy (Jawę, Bali, Papuę i Alor), a każda jest zupełnie inna od pozostałych – zarówno kulturowo, etnicznie jak i krajobrazowo. Jakby po różnych krajach się jeździło.

Spróbuję chociaż parę słów na ten temat tu napisać, a na razie, dla zaostrzenia apetytu, kilka zdjęć:

Matka z dzieckiem, plemię Korowajów, Papua

Starszy mężczyzna z plemienia Dani, dolina Baliem, Papua.

Żniwa na Bali

Plaża na wyspie Alor

Połów ryb, Alor

Jak sie zapewne wiekszosc czytelnikow bloga domyslila, nie zniknalem nigdzie tam w Afryce, a po prostu wrocilem do domu – i wtedy, gdy opadly mnie codzienne obowiazki, stracilem wene do pisania bloga. W wyniku prawie polowa mojej wyprawy pozostala nieopisana.

I niestety chwilowo tak pozostanie, zwlaszcza ze znow jestem w drodze – tym razem w Azji poludniowo-wschodniej – za mna juz 2 tygodnie w Tajlandii (ale tym razem Tajlandie potraktowalem bardziej odpoczynkowo, wiec nie bedzie duzo materialu), a przede mna Malezja i Indonezja. Bloga raczej bede prowadzil nieregularnie, bo nie mam tym razem laptopa, ktory ulatwial mi pisanie poprzednio.

Na poczatek zatem kilka zdjec z wyspy Koh Tao – popisy poskramiaczy ognia.

Turyści rzadko się tu zatrzymują, niewiele działali tu naukowcy – nikt nie wie dokładnie ile lat liczą tutejsze kościoły. Według lokalnej tradycji większość została zbudowana przez legendarnych królów Abrehę i Atsbę, w szóstym wieku naszej ery, jednak prawdopodobnie stało się to kilkaset lat później. Tak czy siak – są bardzo stare.

Widoki w okolicach wioski Sinkata

Wejście do kościoła Adi Chewa Arbuta Insesa koło Sinkaty – wykutego wprost w skale

Ksiądz otwiera drzwi do kościoła

Zdobione wejście do kościoła Medhane Alem Kisho w rejonie Teka Tesfai

Drzwi otwiera się za pomocą specjalnego, drewnianego klucza, którym uruchamia się skomplikowany system zapadek

Wnętrze kościoła Mikael Milhaizengi

W większości kościołów można znaleźć prastare, ręcznie pisane i ilustrowane biblie

Krajobrazy prowincji Tigray

Droga do kościoła Abuna Yemata Guh nie jest prosta – należy wspiąć się na wysoką skałę, pokonać przełęcz …

.. dalej się wspinać ..

.. i przejść kawałek wąziutką półką skalną, mając po boku 200-metrową przepaść.

Ale malowidła w środku są imponujące. Tu dziewięciu apostołów (pozostali dwaj są na innej ścianie)

Ksiądz opiekujący się kościołem

Aklilu, nasz przyjaciel spotkany w Sinkacie, jest autorem nagrań z muzyką kościelną Tigray. Dał się namówić na mały koncert

Po wspinaczce odpoczywamy i spożywamy narodowe danie etiopskie – injerę.

Widoki w okolicach Dugum, w rejonie Hawzien

Wnętrze kościoła Abunun Abraham Debre Tsion

W skale wykuto nie tylko wnętrze kościoła Abunun Abraham Debre Tsion, ale i korytarz pozwalający obejść go dookoła. Kościół połączony jest z otaczającą skałą jedynie poprzez sufit i podłogę

Nie odchodźcie od odbiorników

Dziś mija dokładnie pół roku od momentu gdy wyruszyłem w swoją podróż. Gdybym postępował zgodnie z pierwotnym planem, powinienem właśnie wracać do domu. No cóż, nie zawsze wszystko wychodzi tak jak sobie człowiek planuje.

W przyszłym tygodniu kończy się moja afrykańska przygoda, ale bynajmniej nie podróż jako taka. Nie wymazujcie jeszcze tego bloga z zakładek, jeszcze przez długi czas będą pojawiały się tu relacje i zdjęcia – zarówno z Etiopii jak i z kolejnych krajów na mojej trasie.

Przy okazji chciałbym podziękować wszystkim tym, co czytają moje relacje i chce im się napisać chociaż kilka słów komentarza – to dla mnie naprawdę ważne. I zachęcam tych co tylko czytają, by skrobnęli też coś czasem.

Dzisiaj zapraszam na kilka zdjęć z klasztoru Debre Damos, które nie zmieściły się w poprzedniej relacji (link do poprzedniego wpisu o Debre Damos).

W zamierzchłych czasach, w szóstym wieku po narodzeniu Chrystusa, Abba Aregawi stanął u stóp wysokiego na niemal trzy tysiące metrów, niedostępnego płaskowyżu.

- Tu założę swój klasztor - zdecydował.

Z nieba wtedy zleciał ogromny latający wąż, i zawiódł go na sam szczyt góry.

Dziś droga na szczyt jest nieco łatwiejsza – jest do dyspozycji lina, są wyrobione stopnie w skale. Ale niewiele więcej się od tamtych zamierzchłych czasów zmieniło.

Mieszkający tu mnisi żyją jak przed setkami lat, nie korzystają z dobrodziejstw współczesnej cywilizacji, wielu z nich nigdy nie opuszcza terenu klasztoru.

Widok na Debre Damos – klasztor znajduje się na szczycie tego płaskowyżu.

Dziś jest nieco łatwiej tu wejść niż w czasach Abby Aregawiego

O poranku młodzi diakoni spędzają czas na nauce

Jeden z księży

Młodzi uczniowie, kandydaci na diakonów

Przed wejściem do kościoła należy ceremonialnie się pokłonić

Starsi księża oglądają z uwagą technologiczny wymysł – lampę naftową – nabyty przez jednego z nich

Kobiety mają wstęp do Debre Damos dopiero po śmierci – jeśli któraś dostąpi zaszczytu bycia pochowaną w tym świętym miejscu

Każdy ksiądz ma swoich młodych pomocników – kandydatów na diakonów – wykonują oni różne prace domowe, jak gotowanie, sprzątanie czy pranie

Rozmowa dwóch starszych księży

Mnisi z zainteresowaniem oglądają aparat cyfrowy

Autor bloga w otoczeniu mnichów (fotografia Filipa)

Filip przekomarzający się z jednym z księży

Abba Gebre, nasz gospodarz

W trakcie obchodów Bożego Narodzenia

Przygotowania do procesji z krucyfiksami

Bębniarze

Następnego dnia zabito siedem byków – po długich tygodniach postu nareszcie można zjeść mięso

Łatwo to zrozumieć, gdy przejrzy się katalogi biur podróży – nawet kilkutygodniowa wycieczka w po egzotycznym kraju kosztuje niesamowitą forsę. Tymczasem gdy pojedzie się na własną rękę, jeździ lokalnym transportem, śpi w małych hotelikach przeznaczonych głównie dla miejscowych i je w przydrożnych jadłodajniach, można taki wyjazd zorganizować za relatywnie niewielkie pieniądze, ułamek kwoty jaką by kosztował zorganizowany wyjazd.

Tak zawsze jeździłem, jeszcze za czasów studenckich, tak odbywa się moja obecna wyprawa. Nieraz warunki są ciężkie, hotele często są mało komfortowe, o transporcie już nieraz pisałem. Ale te wszystkie mankamenty stają się nieistotne w zderzeniu z faktem, że tu jestem, że widzę to wszystko co widzę, przeżywam te wszystkie przygody.

Wiele osób jeździ w ten sposób – jest to całe środowisko „plecakowców”, którzy nie czekając aż się dorobią na stare lata, ze stosunkowo niedużą kasą w kieszeni, nie zważając na niewygody, ruszają w drogę. I to jest super pozytywne zjawisko.

Ale droga plecakowca nie jest wolna od pułapek. Szalenie łatwo przegiąć, stracić z oczu właściwy cel tej zabawy, jakim jest możliwość dotarcia do danego miejsca, przeżycia przygody, poznanie ciekawych ludzi, fajne spędzenie czasu – przy ograniczonych środkach, a skupić się na celu zupełnie nieistotnym i w gruncie rzeczy nieracjonalnym – wydaniu jak najmniejszej ilości pieniędzy. Za wszelką cenę.

Nieracjonalnym, bo przecież najłatwiej go osiągnąć w ogóle nie wyjeżdżając. A tu ten nasz plecakowiec wyjeżdża, i zaczyna się tak zachowywać, jakby chciał zminimalizować skutki swojej pochopnej decyzji. Dotyka go swoista choroba, nazwijmy ją roboczo „syndromem chorobliwej oszczędności” lub w skrócie SChO. Dla ułatwienia dalszych rozważań plecakowca nią dotkniętego będę nazywał „chorobliwie oszczędnym plecakowcem” – lub ChOP.

Opiszę więc, ku przestrodze, pokrótce różne symptomy tej straszliwej choroby.

Pierwszym stadium SChO jest wybieranie zawsze najtańszej opcji – niezależnie od tego jak podły jest, ile w pokoju gnieździ się pluskiew, karaluchów, szczurów i innego paskudztwa, jak bardzo niedobrze się robi po wejściu do ubikacji, ChOP zawsze wybierze najtańszy hotel w mieście. Nawet jeśli drzwi w drzwi sąsiaduje z nim przytulny, czyściutki pensjonacik, jeśli jest droższy choć o dolara – odpada z marszu. Czynnikiem pozwalającym ocenić, czy mamy już do czynienia z SChO czy ze zwykłą praktyką budżetowego podróżowania (niestety rzadko plecakowców stać na najlepsze hotele, a często stać tylko na naprawdę kiepskie) – jest niezwracanie uwagi na bezwzględną cenę – jeśli liczy się tylko fakt bycia najtańszym hotelem, a nie to, czy jego cena mieści się w jakimś założonym budżecie – to jest to sygnał alarmowy.

Podobna sytuacja dotyczy jedzenia – jeśli ktoś je na ulicznym stoisku bo mu tam jedzenie smakuje, to wszystko w porządku. Ale jeśli ktoś przez cały wyjazd żywi się falafelami, których nie znosi (ew. których ma dość) a nie pójdzie do nieco droższej, ale wciąż taniej knajpki na doskonały obiad, to już ma powód do namysłu.

Warunkiem koniecznym, by uznać dane zachowanie za skutek SChO jest to, że wybrana opcja wcale ChOP-owi nie sprawia przyjemności, a lepsza – ale droższa – alternatywa istnieje i mieści się w zasięgu jego możliwości finansowych.

Drugim stadium SChO jest negacja. W celu zaoszczędzenia pieniędzy ChOP rezygnuje z różnych rzeczy. Przyjedzie do Agry ale Taj Mahal obejrzy przez płot. Nie pójdzie na piwo wieczorem, mimo iż jest szalenie gorąco i przydałoby się przepłukać gardło. Nie przejedzie się na słoniu bo za drogo. Znów charakterystycznym jest fakt, że na to wszystko obiektywnie ChOP ma pieniądze i ochotę, zwycięża po prostu chęć zaoszczędzenia.

Trzecim, już poważnym stadium, jest agresja i egzaltacja. Oszczędzanie zaprząta głowę ChOP-a w tym stopniu, że ciężko jest mu myśleć o czymkolwiek innym. Robi się agresywny – każdy tubylec w jego oczach staje się potencjalnym naciągaczem i oszustem, zawarcie każdej transakcji – wynajęcie pokoju w hotelu czy taksówki – walką o uzyskanie korzystnej ceny, grą o sumie zerowej, w której musi być wygrany i przegrany, każdy żebrak – niezależnie w jak nędznej sytuacji – zamachowcem na jego pieniądze. ChOP w tej fazie z pogardą patrzy na innych turystów, frajerów, którzy zapłacili za coś więcej niż on. W każdych negocjacjach minimum, o które walczy, jest cena dla miejscowych, ale satysfakcję przynosi dopiero cena niższa. W tej fazie choroby ChOP nie powstrzyma się od stosowania brudnych sztuczek – wślizgnie się do muzeum bez biletu, posłuży się sfałszowaną legitymacją studencką w pociągu, rzuci taksówkarzowi mniejszą kwotę niż umówiona i oddali się szybkim krokiem czy w skrajnym przypadku umknie cichcem z hotelu bez zapłacenia. Oczywiście zawsze znajdzie sobie wytłumaczenie – rząd jest drański, bilet za drogi, taksiarz żądał za dużo, hotel nie był wart swojej ceny.

Jeśli ChOP pisze relację ze swojego wyjazdu w Internecie, łatwo rozpoznać trawiącą go chorobę. Większość bloga zajmuje bowiem opis toczonych przez ChOP-a bojów – udanych i nieudanych negocjacji, prób oszustwa z jednej i z drugiej strony, wypisy wszystkich możliwych cen. Jeśli za coś ChOP zmuszony został zapłacić (przynajmniej w jego mniemaniu) niesprawiedliwą cenę, nawet jeśli chodziło o przepłacenie 20 groszy za herbatę, lament z tego tytułu zajmie przynajmniej pół strony.

SChO to straszna choroba. W zaawansowanym stadium może całkowicie zabić przyjemność z podróży, uniemożliwia spojrzenie na otaczającą rzeczywistość przez jakikolwiek inny pryzmat niż wydawanych pieniędzy.

Strzeżcie się więc bracia i siostry plecakowcy, nie dajcie się jej złapać! Bo szalenie łatwo wpaść w jej sidła. I jest okrutnie zaraźliwa!!